Podstawowym aktem prawnym regulującym pobyt skazanych w zakładach karnych jest ustawa Kodeks karny wykonawczy na podstawie którego wydano szereg innych aktów regulujących najróżniejsze dziedziny życia więziennego. Artykuł 102 Kkw wspomnianej ustawy mówiący o prawach osób skazanych określa, że skazany ma prawo do korzystania z wolności religijnej. W praktyce oznacza to możliwość korzystania z dowolnych posług religijnych na terenie zakładu. Najliczniej reprezentowaną grupą w polskich więzieniach są skazani – wierni kościoła Rzymskokatolickiego, drugą pod względem liczebności są więźniowie prawosławni (dotyczy to głównie terenów wschodniej Polski). Skazanych licznie odwiedzają też przedstawiciele różnych kościołów protestanckich, często inicjują oni zajęcia pomagające skazanym powrócić do normalnego życia po zwolnieniu – grupy samopomocowe, abstynenckie. Stosunkowo rzadko do polskich więzień trafiają muzułmanie i Żydzi. Są to pojedyncze przypadki w skali kraju. W przeszłości więcej przebywało wyznawców Islamu. Obecnie po uszczelnieniu polskich granic stanowią oni marginalną grupę. Prawo polskie mówi o tym, że skazanym takim należy zapewnić „dietę kulturową”, w praktyce zbliżoną do diety religijnej. W przypadku konieczności zachowania zasad koszerności może to oznaczać również dostarczanie odpowiedniej żywności z zewnątrz, odnotowano kilka takich przypadków.

W większości polskich więzień pracują na etatach duszpasterze, często są to etaty cząstkowe. W związku z tym osadzeni mają dostęp do nabożeństw, indywidualnych posług religijnych, spotkań, audycji, imprez o charakterze religijnym. Duszpasterz w więzieniu często pełni, poza rolą spowiednika, funkcję niemal psychologa. Nie jest postrzegany jak przedstawiciel administracji, a raczej jak osoba z zewnątrz, życzliwie nastawiona do osadzonych.

W nabożeństwach i spotkaniach religijnych bierze udział stosunkowo duża grupa skazanych. Podłożem takiej sytuacji poza potrzebami wewnętrznymi może być chęć przerwania monotonni życia codziennego, czy okazja do spotkania w większym gronie. W większości więzień organizowane są również spotkania świąteczne z rodzinami – kolacje wigilijne, spotkania wielkanocne. Mają one wymiar duchowy oraz są okazją do refleksji i spotkania z rodzinami.

Generalnie religia spotyka się z umiarkowanym zainteresowaniem ze strony osadzonych. Bywałem świadkiem sytuacji w których skazani odmawiali przyjęcia księdza w czasie jego wizyt świątecznych. Odrębną grupę, poza zadeklarowanymi ateistami stanowią skazani, którzy w warunkach więzienia odnaleźli wiarę, w niej znajdują siłę do duchowej przemiany.

Świat więzienia to swoisty mikrokosmos w którym jak w soczewce skupiają się wszelkie tendencje obserwowane też w świecie poza jego murami. Siła religii w społeczeństwie ma dokładne odzwierciedlenie w sile religii w zakładach karnych.